انواع دم‌آوری دستی قهوه – قسمت دوم

دم‌آوری دستی قهوه

کافه اکسسوری – روش‌های دم‌آوری دستی قهوه جدای مزیت‌های ارزان بودن به دلیل سهولت در دم‌آوری از محبوبیت ویژه‌ای در میان علاقه‌مندان به قهوه برخوردار است و موجب می‌شود تا افراد مبتدی نیز به‌راحتی در منزل قهوه‌ای مطلوب و خوش‌آیند دم کنند. در این یادداشت توضیح مختصری در مورد انواع روش‌های دم‌آوری قهوه ارائه می‌دهیم تا با شناخت صحیح این روش‌ها برای خودتان در منزل قهوه‌ای به‌صرفه و مطلوب دم‌آوری کنید.

کمکس

در سال ۱۹۴۱ شیمیدان و مخترع آلمانی پیتر جی شلبو «کمکس» را به‌عنوان یکی از چندین اختراع ارزشمند خود اختراع و ثبت کرد. وی برای نخستین بار نمونه اولیه قهوه ساز Chemex را در نمایشگاه جهانی نیویورک در سال ۱۹۳۹ به نمایش گذاشت و دو سال بعد، شرکت Chemex را برای تولید و بازاریابی آن تشکیل داد. سبک ظاهری کمکس شبیه به طراحی‌های مدرن بود و توسط موزه هنر مدرن مورد تأیید قرار گرفت.

روش دم‌آوری قهوه در کمکس به‌این‌ترتیب است که با عبور آب از طریق یک بستر قهوه آسیاب شده و یک فیلتر کاغذی، قهوه دم‌آوری می‌شود. ازآنجایی‌که فیلترهای کاغذی معمولاً ۲۰ تا ۳۰ درصد سنگین‌تر از فیلترهای معمولی هستند، روغن‌های معلق بیشتری را هنگام دم کردن قهوه حفظ کرده و مواد جامد بیشتری را در خود نگه می‌دارند، درنتیجه یک فنجان قهوه تمیزتر خواهید داشت.

هریو وی ۶۰ (The Hario V60) یکی از روش‌های دم‌آوری دستی قهوه

شرکت ژاپنی شیشه و کریستال هاریو HARIO V60 را در سال ۲۰۱۵ تولید کرد. V60  یک ابزار ساده  و مدرن و یکی از روش‌های دم‌آوری دستی قهوه و  مناسب برای تهیه قهوه در منزل و کافی‌شاپ است.

V60 درست همانند نامش یک V شصت درجه است و یک دستگیره در کناره‌ی آن برای حمل و استفاده آسان دارد.

این وسیله به‌طور مستقیم نیاز به برق و شعله ندارد و جزء ابزارها و وسایل مخروطی شکل Cone Shape است که در دسته  Pour Over ها قرار می‌گیرد.

برای تهیه قهوه با این وسیله شما نیاز به قهوه آسیاب شده، آب جوش و فیلتر کاغذی متناسب و مخصوص این ابزار دارید. محصول نهایی این ابزار یک قهوه دمی عالی است.

V60 سه ویژگی دارد که بر توانایی تولید آن تأثیر می‌گذارد. در مرحله اول، شکل مخروطی آن اجازه می‌دهد که آب ریخته شده به سمت مرکز دستگاه برود و مدت‌زمان طولانی با قهوه آسیاب شده در تماس باشد. دومین ویژگی تک حفره بودن آن است، بدان معنی که با تغییر سرعتی که آب در آن ریخته می‌شود، می‌توان طعم قهوه را تغییر داد؛ و سومین ویژگی خطوط خمیده و منحی‌های قسمت داخلی آن است که سبب عبور جریان هوا از پشت فیلتر و عصاره‌گیری و دم‌آوری بهتر و همچنین مانع پر شدن سریع آب هنگام دم‌آوری می‌شود.

ابتدا V60 در جنس سرامیک  و شیشه تولید می‌شد و سپس گونه پلاستیکی و سرانجام فلزی آن‌هم به بازار آمد. نسخه مسی این وسیله  برای هدایت حرارت مناسب‌تر است و این امر باعث می‌شود تا گرما بهتر جریان پیدا کند و درنتیجه عصاره‌گیری بهتر صورت گیرد.

موج کالیتا یا Kalita Wave

این قهوه ساز چکه‌ای در کشور ژاپن به دنیای قهوه معرفی شد و دارای سطح زیرین صاف است. این طراحی باعث می‌شود عصاره‌گیری قهوه یکنواخت‌تر انجام شود. شرکت کالیتا یک شرکت ژاپنی است که از دهه پنجاه تولید تجهیزات قهوه و فیلترهای کاغذ را انجام می‌دهد. آن‌ها سری قهوه‌سازهای Kalita Wave را در سال ۲۰۱۰ طراحی و تولید کردند. این دستگاه از نگاه اول شبیه به V60 است اما دارای چندین تفاوت اساسی است.

برخلاف V60، Kalita Wave دارای یک کف صاف و دارای سه سوراخ استخراج است که هرگونه هدایت آب در بستر قهوه را از بین می‌برد و جریان آب را از طریق قهوه آسیاب شده کند می‌کند، برای یک فنجان قهوه ترد و موجدار، قطره‌چکان تماس کمی با فیلتر دارد، دمای آن را ثابت نگه می‌دارد و آب را به‌طور مساوی پراکنده می‌کند.

به لطف کف صاف آن، جریان آب به روشی پایدارتر و قابل پیش‌بینی‌تر از سایر روش‌های دستی محدودشده است. این امر باعث می‌شود بسترهای مسطح‌تری برای عصاره‌گیری بیشتر عطروطعم از قهوه مهیا شود.

جنس موج کالیتا فلزی است و مثل موکاپات روی اجاق‌گاز قرار می‌گیرد. علاوه بر این موج کالیتا در جنس شیشه و سرامیک هم طراحی و تولید می‌شود.

دستگاه اروپرس یکی از روش‌های دم‌آوری دستی قهوه

ایروپرس (Aeropress) نیز به عنوان یکی از روش‌های دم‌آوری دستی قهوه از معروف‌ترین دستگاه‌های تهیه قهوه است. اساس کار این دستگاه بر پایه استفاده از فشار در تهیه قهوه است. اروپرس شامل دو سیلندر پلاستیکی است؛ یک سیلندر به‌عنوان هوابند در سیلندر بزرگ‌تر مانند سرنگ قرار دارد. در اروپرس بسته به میزان درشتی دانه‌های قهوه، آب در دمای ۹۲ تا ۹۶ با فشار و جریانی ثابت از داخل دانه‌های آسیاب شده قهوه عبور می‌کند تا طعم و عطر قهوه را استخراج کند. اروپرس توسط آلن آدلر (Alan Adler) در سال ۲۰۰۵ اختراع شد. قهوه بسته به میزان درشتی قهوه خردشده و شدت موردنیاز، اشباع می‌شود و با فشار سرنگ در سیلندر از فیلتر عبور می‌کند. فیلتر مورداستفاده شامل فیلتر اروپرس یا فیلتر فلزی دیسک مانند است. قهوه به‌دست‌آمده از اروپرس ازنظر غلظت و طعم شبیه قهوه اسپرسو است و برای استفاده مکرر نیازمند فشار بیشتر بر روی فیلتر است.

اما سازوکار استفاده از اروپرس برای دم‌آوری قهوه چگونه است؟ یادتان باشد قبل از استفاده از اروپرس از تمیز بودن وسیله به‌خصوص محفظه فیلتر آن اطمینان حاصل کنید. توصیه می‌کنیم از دانه‌های قهوه با درجه رُست یا برشتگی متوسط استفاده کنید. البته با توجه به ذائقه خود می‌توانید هر نوع قهوه‌ای را استفاده کنید، چه دانه قهوه برشته ملایم چه برشته زیاد. بهتر است برای کسب بهترین نتیجه در زمان دم کردن، دانه‌های قهوه را آسیاب کنید و درجه آسیاب مناسب متوسط به پایین (Medium fine) باشد.

کافه اکسسوری را در اینستاگرام نیز دنبال کنید.

انواع دم‌آوری دستی قهوه – قسمت نخست

دم‌آوری دستی قهوه

کافه اکسسوری – روش‌های دم‌آوری دستی قهوه جدای مزیت‌های ارزان بودن به دلیل سهولت در دم‌آوری از محبوبیت ویژه‌ای در میان علاقه‌مندان به قهوه برخوردار است و موجب می‌شود تا افراد مبتدی نیز به‌راحتی در منزل قهوه‌ای مطلوب و خوش‌آیند دم کنند. در این یادداشت توضیح مختصری در مورد انواع روش‌های دم‌آوری قهوه ارائه می‌دهیم تا با شناخت صحیح این روش‌ها برای خودتان در منزل قهوه‌ای به‌صرفه و مطلوب دم‌آوری کنید.

تاریخچه روش‌های دستی دم‌آوری قهوه

باوجوداینکه هیچ سند و مدرکی مبنی بر نخستین کشوری که شروع به مصرف قهوه کرده است، وجود ندارد، اما بسیاری با این نظر موافقند که این کشور باید کشور اتیوپی و یا یکی از کشورهای همسایه آن باشد.

طبق آنچه در کتاب Catherine M.Tucker با نام «فرهنگ قهوه: تجربه‌های محلی، ارتباطات جهانی» آمده است، اولین افرادی که از قهوه استفاده کردند ممکن است اجداد قوم «اوریو» در اتیوپی باشند که طبق گفته مسافران اولیه اروپا، میوه‌ قهوه یا همان گیلاس‌های قهوه برای تولید نوعی اسنک سرشار از انرژی استفاده می‌کردند. قوم اوریو برای این منظور میوه‌های قهوه را با نوعی چربی حیوانی مخلوط می‌کردند و توپک‌های غذایی را درست می‌کردند که کالری زیادی داشتند و مدت زیادی تازه و سالم می‌ماندند و به‌عنوان وعده غذایی پرانرژی مصرف می‌شدند.

دم آوری قهوه ترک

در قرن ۱۵ میلادی امپراتوری عثمانی- ترکیه امروز- قلمرو خود را به بخش‌هایی از شمال آفریقا، اروپای مرکزی و شرقی و آسیا گسترش داد. این امر به آن‌ها این امکان را می‌داد که مسیرهای اصلی تجارت بین آسیا، آفریقا و اروپا را کنترل کنند و احتمالاً در همین زمان با قهوه آشنا شدند. قهوه در قرن ۱۶ میلادی به ایران، ترکیه و شمال آفریقا رسید و سپس از این مناطق به اروپا منتقل شد.

پس از معرفی نوشیدنی قهوه ترک به سایر کشورهای دنیا، ترک‌ها یکی از نخستین روش‌های دم‌آوری قهوه به روش دستی را اختراع کردند. دانه بوداده قهوه آسیاب می‌شد، به آن آب اضافه و سپس در یک ظرف شبیه گلدان به نام جذوه جوشانده می‌شد. خیلی زود این روش دم‌آوری قهوه ترک از آشپزخانه سلطان تا خانه‌های اشراف و ثروتمندان در سراسر امپراتوری عثمانی گسترش یافت تا این‌که کم‌کم همه مردم عادی هم به لذت نوشیدن آن دست پیدا کردند.

درحالی‌که ترکان عثمانی سعی داشتند با ممنوعیت صادرات قهوه، انحصار تجارت قهوه را حفظ کنند اما این امر غیرممکن بود. این دانه ارزشمند سرانجام به خارج از امپراتوری عثمانی قاچاق شد و سرانجام به سرتاسر اروپا رسید، جایی که دولت‌های مختلف اروپایی برای تأمین قهوه برای تأمین نیاز روزافزون مصرف‌کنندگان، چشم به کشورهای آفریقایی داشتند.

هرچه استعمار گسترش بیشتری پیدا می‌کرد دسترسی به قهوه هم آسان‌تر می‌شد تا قرن ۱۸ میلادی که دیگر قهوه تبدیل به نوشیدنی محبوب در سرتاسر جهان تبدیل‌شده بود. درحالی‌که تا این زمان فقط نخبگان و ثروتمندان از نوشیدن قهوه لذت می‌بردند، اختراع دستگاه‌های دستی برای دم‌آوری دستی قهوه به‌زودی باعث شد که همه از نوشیدن آن لذت ببرند.

نسل اول دستگاه‌های دم‌آوری دستی قهوه

زمانی که قهوه به اروپا رسید، معمولاً با افزودن آب جوش به دانه آسیاب شده قهوه آن را درست می‌کردند؛ یعنی روشی شبیه درست کردن قهوه در ترکیه. قهوه هم‌زمان با وقوع انقلاب صنعتی به قاره اروپا رسید. در آن زمان، اکثر مردم به‌عنوان یک جایگزین امن‌تر برای آب، از نوشیدنی‌های الکلی استفاده می کردند. معرفی قهوه به افراد این امکان را می‌داد که در کارخانه‌ها بدون عوارض جانبی این نوشیدنی‌ها مثل مستی، هم سرحال شوند و هم با انرژی بیشتری کار کنند.

در قرن ۱۹ میلادی، روش آماده‌سازی قطره‌ای قهوه در فرانسه توسعه یافت و حاکم شد. در این روش، قهوه آسیاب شده در ظرفی قرار می‌گیرد که بین دو محفظه قوری مانند قرار دارد و آب گرم آن به محفظه فوقانی اضافه می‌شود. سپس آب از لابه‌لای ذرات قهوه آسیاب شده به فنجان قهوه ریخته می‌شود.

در سال ۱۹۰۸، یک زن آلمانی به نام Amalie Auguste Melitta Bentz اولین فیلتر قهوه را اختراع کرد که به او اجازه می‌داد قهوه را بدون رسوبات و با طعم واضح‌تر تولید کند. او ایده فیلتر کاغذ خود را ثبت کرد و در همان سال شرکت ملییتا را تأسیس کرد.

ملیتتا و همسرش فیلترهای خود را در نمایشگاه تجاری لایپزیگ در سال ۱۹۰۹، ارائه کردند که اتفاقاً موفقیت‌آمیز بود و مورد استقبال قرار گرفت. پس از انجام برخی تنظیمات، یک فیلتر مخروطی شکل ایجاد شد که به دلیل طراحی بهترش محبوبیت زیادی پیدا کرد.

دستگاه قهوه ساز موکاپات

با گسترش قهوه در اروپا، فرانسه و آلمان تنها کشورهایی نبودند که با ایجاد روش‌های دم‌آوری دستی قهوه دست‌وپنجه نرم می‌کردند. درحالی‌که در قرن ۱۸ میلادی اختراع دستگاه‌های اسپرسو مکانیکی در مقیاس بزرگ ثبت شد، اما رونق اقتصادی قرن نوزدهم ایتالیا باعث شد

تا مردم خواستار روش‌های کارآمد و ارزان برای لذت بردن از یک قهوه با کیفیت مشابه در منزل باشند.

در سال ۱۹۳۳ بود که آلفونسو بیالتی، دستگاه قهوه ساز موکاپات را اختراع کرد. موکاپات که درواقع یک اسپرسوساز روگازی بود، از جنس آلومینیوم و سه قسمت ساخته‌شده بود. آب در محفظه‌ای روی شعله به جوش می‌آمد و با فشار از سبدی حاوی ِ قهوه‌ آسیاب‌ شده عبور می‌کرد و در ظرفی دیگر جمع می‌شد. با آن‌که مدل‌های دیگری از موکاپات بیالتی مانند مدل استیلی، برقی و نیز کاپوچینو ساز به بازار عرضه‌شده، اما هیچ‌یک به‌اندازه‌ی همان نمونه‌ی کلاسیک آلومینیومی با اقبال مواجه نشده است.

 فرنچ پرس

چند سال قبل از اختراع آلفونسو بیالتی یعنی موکاپات، دو فرانسوی در حال تولید نسخه اولیه فرنچ پرس فرانسوی بودند. در سال ۱۸۵۲، مایر و دفورژنی طرحی از این نوع وسیله دم‌آوری قهوه را به ثبت رساندند که با نوع دیگری که در حال حاضر از آن استفاده می‌کنیم تفاوت چشمگیری داشت زیرا فاقد مهروموم در داخل پارچ این وسیله بود.

در سال ۱۹۲۹ دو ایتالیایی به نام‌های آتیلیو کالیمانی و جولیو مونتا، طرحی برای قهوه ساز که شبیه به فرنچ پرس امروزی بود را ثبت کردند. این نسخه شامل یک مهروموم در اطراف دیسک‌های پیستون، نگه‌داشتن آن‌ها در داخل دیافراگم و کارآمدتر شدن غوطه‌وری بود.

در سال ۱۹۵۸ بود که محبوب‌ترین طراحی این وسیله برای قهوه دمی توسط یک مرد سوئیسی به نام Faliero Bondanini ثبت شد. همان‌طور که در فرانسه این وسیله محبوب شده بود در سوئیس هم محبوبیت زیادی پیدا کرد و به Chambord معروف شد.

این نسخه خاص یک دستگاه غوطه‌وری کامل بود، به این معنی که قهوه آسیاب شده به مدت تقریباً چهار دقیقه تحت‌فشار کامل آب داغ داشت. در حین ریختن قهوه در فنجان این دستگاه تفاله‌های قهوه آسیاب شده را در کارافه یا همان پارچ دستگاه نگه می‌داشت و یک فنجان قهوه تمیز با تن‌واری کامل می‌داد.

درحالی‌که هیچ شرکت واحدی تولیدکننده اصلی و انحصاری این دستگاه نیست، شرکت ظروف غذاخوری و ظروف دانمارکی Bodum نسخه موفقیت‌آمیز خود را از سال ۱۹۷۴ تولید کرد. نسخه این شرکت Bistro نام دارد و در فروشگاه‌های خرده‌فروشی در سراسر جهان در دسترس است.

کافه اکسسوری را در اینستاگرام نیز دنبال کنید.